Trong quan niệm truyền thống, doanh trại là nơi “quân nghiêm tướng lệnh”, cấm tuyệt đối phụ nữ. Tuy nhiên, càng ngăn cấm, nhu cầu sinh lý của binh lính càng trở thành vấn đề nổi cộm. Nhiều triều đại, thay vì tìm cách điều tiết lành mạnh, lại chọn một con đường phi nhân đạo: đưa phụ nữ, đa phần là góa phụ hoặc nữ nhân bị gán tội vào doanh trại để phục vụ binh sĩ. Cách làm này được gọi là “chế độ tốt thê”, bắt đầu từ thời Xuân Thu, do Việt Vương Câu Tiễn khởi xướng.

Ngoài gió sương và giáo mác, những người lính xưa còn phải đối mặt với vấn đề nhu cầu sinh lý (Ảnh minh họa)

Sau khi bại trận trước Ngô vương Phù Sai, Câu Tiễn trở về nước với mối hận ngút trời. Trong quá trình phục quốc, ông phát hiện binh sĩ của mình, tuy khỏe mạnh, nhưng tinh thần rệu rã, không tập trung huấn luyện. Nguyên nhân đến từ việc những người lính xa vợ lâu ngày, sinh ra uể oải, bức bối. Lo sợ điều này ảnh hưởng đến đại kế, Câu Tiễn nghĩ ra một cách: gom toàn bộ góa phụ trong vùng, đưa vào doanh trại để làm “tạm thê” cho binh sĩ.

Những người phụ nữ này ban ngày nấu cơm, giặt giũ, ban đêm phải phục vụ nhu cầu sinh lý của lính. Kết quả là sĩ khí quân đội được nâng cao rõ rệt, binh lính chiến đấu sung mãn hơn, góp phần vào chiến thắng sau này của nước Việt. Nhưng phía sau cái gọi là “biện pháp hiệu quả” ấy là bi kịch của hàng trăm người phụ nữ bị tước mất nhân phẩm, bị ép làm nô lệ tình dục trong những doanh trại quân sự.

Từ tiền lệ của Câu Tiễn, các triều đại về sau tiếp tục phát triển chế độ tốt thê. Đến thời Hán Vũ Đế, quy mô được mở rộng: ngoài góa phụ, nhà nước còn cưỡng chế vợ, con gái của tội phạm làm tốt thê, coi như một hình thức trừng phạt và tận dụng nguồn nhân lực. Những người phụ nữ này vốn đã bất hạnh vì gia đình gặp họa, nay lại bị đẩy vào địa ngục nơi doanh trại, nơi họ vừa phải phục vụ sinh hoạt cho lính, vừa là đối tượng thỏa mãn dục vọng.

(Ảnh minh họa)

Chỉ đến thời Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương, chế độ này mới thực sự bị bãi bỏ. Nhận thấy việc sử dụng phụ nữ trong doanh trại làm bại hoại quân phong và gây bất bình trong dân chúng, ông quyết định xóa bỏ chế độ tốt thê, đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong việc bảo vệ nhân phẩm của phụ nữ và nâng cao đạo đức quân đội.