Mở rộng trồng loại cây từng bị cho là "nhàn mà không có ăn"

Làng Trô (xã Giao An, huyện Lang Chánh, Thanh Hóa) từng là vùng đất hoang vắng, đất đai bạc màu, người dân sống nhờ cây trồng truyền thống nhưng đầu ra bấp bênh. Vài năm trở lại đây, nơi đây đã khoác lên màu xanh của hàng vạn gốc cau nhờ sự tiên phong của ông Hà Văn Dũng, nông dân người Mường với tư duy chuyển đổi táo bạo. Sau nhiều lần thất bại với các loại cây như chanh, cam, vải, mía, gấc…, ông nhận ra bài học đắt giá: muốn làm nông hiệu quả, cây trồng phải vừa hợp đất, vừa đảm bảo đầu ra. Đã có lúc, ông phải mang từng rổ gấc, túi chanh xuống phố rao bán, đối mặt với muôn vàn khó khăn.

Nông dân đổi đời khi chuyển sang trồng cau (Ảnh minh họa).

Năm 2006, sau nhiều lần quan sát thị trường dược liệu và nông sản, ông quyết định thử nghiệm 1.200 gốc cau, loại cây ít người trồng trong vùng vì bị cho là “nhàn mà không có ăn”. Sau 5 năm, dù năng suất chưa cao, nhưng tín hiệu tích cực từ việc bán được cau ngay tại vườn với giá ổn định đã khiến ông Dũng quyết định mở rộng diện tích. Từ năm 2017 đến 2019, ông nâng tổng số cây lên 14.000 gốc trên diện tích hơn 5 ha. Hiện tại, hơn 7.000 cây đã cho thu hoạch ổn định mỗi năm.

Mô hình trồng cau được cả làng học theo

Không chỉ trồng cau lấy quả, ông Dũng còn phát triển thêm vườn ươm giống. Ban đầu chỉ để phục vụ trồng mới, nhưng khi nhiều người trong làng đến hỏi mua, ông chuyển hướng chuyên nghiệp hóa khâu nhân giống. Năm 2024, ông xuất ra thị trường tới 30.000 cây cau giống, với giá trung bình 25.000 đồng/cây. Cùng với 5 tấn cau quả bán ra thị trường, tổng thu nhập của ông năm đó đạt xấp xỉ 700 triệu đồng.

Ông còn tận dụng thân cau để trồng xen 600 gốc cốt toái bổ, một loại cây thuốc quý được thương lái thu mua với giá 30.000 đồng/kg củ, giúp tăng thêm nguồn thu mà không tốn thêm diện tích đất.

Từ mô hình trồng cau của ông Dũng, hàng chục hộ dân tại làng Trô đã làm theo. Một trong những người tiên phong là ông Hà Văn Oanh (sinh năm 1964), trước đây trồng mía và keo nhưng gặp khó khăn do tuổi cao sức yếu. Sau khi chuyển sang trồng 2.600 gốc cau, cuộc sống của gia đình ông nhẹ nhàng hơn, không cần lao động nặng mà vẫn có thu nhập ổn định.

Hiện tổng diện tích cau toàn làng đã vượt 20 ha, biến vùng đất trống đồi trọc ngày nào thành những rừng cau mướt mát. Ông Dũng không chỉ bán giống mà còn tận tình hướng dẫn bà con cách trồng, chăm sóc, xử lý sâu bệnh. Ông còn sẵn sàng hỗ trợ thuê máy bay không người lái phun thuốc khi dịch bệnh xuất hiện, khẳng định vai trò hạt nhân lan tỏa tinh thần hợp tác trong cộng đồng.