Luật BHXH 2024 nới điều kiện hưởng chế độ thai sản, giúp lao động nữ tiếp cận được chính sách này.

Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) 2024, có hiệu lực từ ngày 1-7-2025, bổ sung nhiều quy định mới về điều kiện hưởng chế độ thai sản. Trong đó, luật hướng đến việc đảm bảo quyền lợi cho nhóm lao động nữ đang điều trị vô sinh hoặc sinh con gặp rủi ro…

Nới rộng điều kiện hưởng thai sản

Thực tế cho thấy nhiều lao động nữ hiếm muộn phải xin nghỉ việc không lương nhiều tháng (không đóng BHXH bắt buộc trong thời gian này) để điều trị vô sinh, hoặc phải nghỉ dưỡng thai sớm khi đậu thai. Do đó, họ khó đáp ứng được điều kiện thời gian đóng BHXH trong 12 tháng trước thời điểm sinh con theo Luật BHXH hiện hành.

Vì vậy, Luật BHXH 2024 bổ sung thêm quy định cho phép lao động nữ sinh con phải nghỉ việc để điều trị vô sinh thì chỉ cần đóng BHXH bắt buộc từ đủ 6 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng liền kề trước khi sinh con là đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản.

Ví dụ, chị C có thời gian đóng BHXH bắt buộc liên tục từ năm 2010 đến tháng 8-2025. Do hiếm muộn, chị C xin nghỉ việc để đi điều trị vô sinh, chị C có thai và sinh con ngày 14-1-2027.

Chị C thuộc trường hợp phải nghỉ việc để điều trị vô sinh, trong khoảng thời gian 24 tháng trước khi sinh (tính từ tháng 1-2025 đến tháng 12-2026) có 8 tháng đóng BHXH bắt buộc. Như vậy, chị C đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản khi sinh con.

Theo Bộ Nội vụ, quy định trên sẽ giúp nhiều lao động nữ rơi vào cảnh hiếm muộn, điều trị vô sinh có cơ hội được nhận chế độ thai sản, hỗ trợ trong thời gian họ sinh con.

Luật BHXH hiện hành cũng quy định lao động nữ được nghỉ việc để đi khám thai 5 lần, mỗi lần 1 ngày. Trường hợp ở xa cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc người mang thai có bệnh lý hoặc thai không bình thường được nghỉ hai ngày cho mỗi lần khám thai.

Tuy nhiên, luật mới quy định cứng là lao động nữ mang thai được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản để đi khám thai tối đa 5 lần, mỗi lần không quá 2 ngày.

Một điểm mới đáng chú ý trong luật mới là việc tăng thời gian nghỉ thai sản cho lao động nữ sảy thai. Theo đó, khi sảy thai, phá thai, thai chết trong tử cung, thai chết trong khi chuyển dạ, thai ngoài tử cung lao động nữ mang thai được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ 10 ngày đến 50 ngày, tùy vào độ tuổi thai nhi.

Chẳng hạn, luật hiện hành đang quy định lao động nữ được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản tối đa 50 ngày trong trường hợp này khi thai từ đủ 25 tuần tuổi trở lên. Tuy nhiên, luật mới điều chỉnh giảm điều kiện này xuống, chỉ cần thai từ đủ 22 tuần tuổi trở lên là được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản tối đa 50 ngày.

Mức hưởng chế độ thai sản

Luật BHXH 2024 quy định mức trợ cấp thai sản là mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc của 6 tháng gần nhất trước khi nghỉ việc hưởng chế độ thai sản, thời gian đóng BHXH không liên tục thì được cộng dồn.

Mức hưởng chế độ thai sản của người lao động không được điều chỉnh khi Chính phủ tăng mức lương cơ sở, mức lương tối thiểu vùng.

Lao động nữ khi sinh con được nghỉ thai sản trước và sau khi sinh con là 6 tháng; thời gian nghỉ trước khi sinh không quá 2 tháng. Trường hợp lao động nữ sinh đôi trở lên thì tính từ con thứ 2 trở đi, cứ mỗi con, người mẹ được nghỉ thêm 1 tháng.

Hết thời gian nghỉ thai sản, lao động nữ chưa phục hồi sức khỏe được nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khoẻ. Thời gian nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe tối đa được quy định như sau: 10 ngày đối với lao động nữ sinh một lần từ hai con trở lên, 7 ngày đối với lao động nữ sinh con phải phẫu thuật, 5 ngày đối với trường hợp khác.

Mức hưởng cho một ngày nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản của lao động nữ được tính bằng 30% mức tham chiếu (tức mức lương cơ sở hiện hành).

Lao động nam đang tham gia BHXH bắt buộc khi vợ sinh con được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản với thời gian như sau: 5 ngày làm việc, 7 ngày làm việc khi vợ sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi.

Trường hợp vợ sinh đôi lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc, sinh ba trở lên thì được nghỉ thêm 3 ngày làm việc cho mỗi con tính từ con thứ ba trở đi.

Trường hợp vợ sinh đôi phải phẫu thuật lao động nam được nghỉ 14 ngày làm việc, sinh ba trở lên phải phẫu thuật được nghỉ thêm 3 ngày làm việc cho mỗi con tính từ con thứ ba trở đi.

Luật BHXH năm 2024 cũng bổ sung quy định người lao động tham gia BHXH tự nguyện (bao gồm cả lao động nữ và lao động nam) khi sinh con nếu đáp ứng đủ điều kiện (đóng BHXH từ đủ 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con) thì được hưởng trợ cấp. Mức hưởng là 2 triệu đồng cho mỗi con được sinh ra và mỗi thai từ 22 tuần tuổi trở lên chết trong tử cung, thai chết trong khi chuyển dạ.

Luật BHXH năm 2024 đồng thời bổ sung quyền thụ hưởng chế độ ốm đau, thai sản đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã thay vì chỉ hưởng hai chế độ hưu trí và tử tuất như luật hiện hành.