Sá sùng, còn được biết đến với các tên gọi địa phương như trùn biển, sâm đất, đồn đột, địa sâm hay giun biển, là một loài sinh vật biển đặc biệt. Chúng thường cư trú dưới lớp cát mịn hoặc trong các khe đá của vùng biển Quảng Ninh. Với vẻ ngoài nâu đỏ, hình dáng tương tự giun đất nhưng kích thước lớn hơn và trên thân mang nhiều sợi vân li ti, cùng với phần ruột chứa đầy cát, sá sùng thoạt nhìn có thể gây ấn tượng không mấy thiện cảm. Tuy nhiên, ẩn sau vẻ ngoài "lạ lùng" ấy là một kho báu ẩm thực mà không phải ai cũng có cơ hội trải nghiệm.

Mùa khai thác sá sùng thường rơi vào khoảng từ tháng 3 đến tháng 7 hàng năm. Để có được những mẻ sá sùng tươi ngon, người dân địa phương phải kiên nhẫn chờ đợi thủy triều rút bớt, sau đó dùng các dụng cụ chuyên dụng để khai thác từ lòng cát. Quá trình này đòi hỏi sự khéo léo và sức lực, phản ánh sự vất vả của ngư dân để mang đến món đặc sản quý giá này.

Sá sùng - Đặc sản Quảng Ninh

Sá sùng có hai dạng chính là tươi và khô, mỗi loại mang đến những trải nghiệm ẩm thực riêng biệt. Sá sùng tươi có kết cấu mềm, dai giòn, là nguyên liệu tuyệt vời cho nhiều món ăn hấp dẫn như xào su hào, nấu canh hay cháo. Trong khi đó, sá sùng khô lại chinh phục thực khách bởi độ giòn rụm khó cưỡng. Khả năng bảo quản lâu dài cũng là một điểm cộng lớn, khiến sá sùng khô trở thành món nhậu khoái khẩu, thậm chí được nhiều người đánh giá là ngon hơn cả mực khô.

Chính vì quy trình chế biến cầu kỳ, giá thành của sá sùng khô cũng vì thế mà trở nên đắt đỏ. Để làm ra 1kg sá sùng khô, người ta phải dùng đến 10-12kg sá sùng tươi. Sá sùng tươi sau khi khai thác phải trải qua công đoạn làm sạch cát, trụng qua nước sôi và sấy khô bằng bếp than. Sự tỉ mỉ trong từng công đoạn, từ khâu sơ chế đến khi hoàn thành sản phẩm, là yếu tố then chốt giải thích cho mức giá dao động từ 3 đến 6 triệu đồng mỗi kg sá sùng khô.

Sự đắt đỏ này không làm giảm đi sức hút của sá sùng, mà ngược lại, càng khiến nó trở nên có giá trị và được săn đón. Theo người dân địa phương, sá sùng khô sở hữu một vị ngọt thanh đặc trưng, một nét tinh túy mà không một loại gia vị nào có thể sánh kịp. Chính vì vậy, nó thường được sử dụng để tăng hương vị cho các món nước như phở, bún, thay thế hoàn toàn cho bột ngọt hay mì chính. Đó là lý do vì sao người ta không ngần ngại ví sá sùng như "mì chính nhà giàu", bởi lẽ chỉ những ai thực sự có điều kiện mới có thể thường xuyên sử dụng nó trong bữa ăn hàng ngày.

Sức hút của sá sùng mạnh mẽ đến nỗi, dù giá cao ngất ngưởng, nhiều thực khách vẫn sẵn sàng chi tiền "vàng" để sở hữu. Thậm chí, để mua được loại đặc sản này, khách hàng phải đặt hàng trước cả tháng, và tại nhiều điểm bán ở Quảng Ninh, sá sùng thường xuyên trong tình trạng "cháy hàng". Điều này cho thấy sức hấp dẫn và giá trị đích thực của một món quà từ biển cả.

Ngày nay, sá sùng không chỉ được thưởng thức trực tiếp tại các nhà hàng, quán ăn ở Quảng Ninh mà còn được đóng gói hút chân không, vận chuyển đi khắp các tỉnh thành trên cả nước. Nó đã trở thành một món quà đặc sản đắt giá, là niềm tự hào của ẩm thực Quảng Ninh và là niềm khao khát của nhiều thực khách sành ăn. Vẻ ngoài có thể gây "sợ" ban đầu, nhưng hương vị và giá trị dinh dưỡng của sá sùng chắc chắn sẽ chinh phục bất kỳ ai có dịp nếm thử.