Tại Khoản 5 Điều 116 Luật Đất đai 2024 nêu rõ về căn cứ cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trong khu dân cư, đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở sang đất ở hoặc chuyển mục đích sử dụng các loại đất phi nông nghiệp không phải là đất ở sang đất ở đối với hộ gia đình, cá nhân là quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch chung, hoặc quy hoạch phân khu đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Theo đó, trình tự, thủ tục cho phép chuyển mục đích sử dụng đất được quy định tại Điều 44 Nghị định số 102/2024 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai 2024.

Người dân tự ý xây nhà vượt diện tích đất ở là sai quy định pháp luật. Ảnh minh hoạ

Đối với hạn mức giao đất ở cho các cá nhân tại đô thị và nông thôn thì theo quy định tại Khoản 2 Điều 195, khoản 2 Điều 196 Luật Đất đai 2024.

Trong khi đó, về thời gian thực hiện thủ tục hành chính về đất đai quy định tại Điều 12 Nghị định số 102.

Do đó, trong trường hợp người dân tự ý xây nhà vượt diện tích đất ở đã được cho phép, người sử dụng đất buộc phải xin chuyển mục đích phần đất ở vượt quá đó mới được cấp sổ đỏ.

Tại Khoản 1 Điều 5 Luật Đất đai 2024 nêu rõ nguyên tắc sử dụng đất cần phải đúng mục đích sử dụng đất.

Ngoài ra, Khoản 1 Điều 31 Luật Đất đai 2024 cũng quy định người sử dụng đất có nghĩa vụ sử dụng đất đúng với mục đích, đúng ranh giới thửa đất, đúng với quy định về sử dụng độ sâu trong lòng đất cũng như chiều cao trên không, bảo vệ các công trình công cộng trong lòng đất và tuân thủ quy định khác của pháp luật có liên quan.

Việc chuyển đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp thuộc trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất cần phải được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép quy định tại Điểm b Khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai 2024.

Theo quy định, việc người sử dụng đất tự ý xây nhà vượt quá diện tích đất ở trên sổ đỏ, tự ý chuyển mục đích sử dụng đất là hành vi vi phạm nguyên tắc sử dụng đất sẽ bị phạt hành chính theo quy định tại Nghị định số 123/2024, người sử dụng đất cần thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất phần diện tích đất ở vượt quá sang đất ở.