Rum biển, còn được biết đến với các tên gọi khác như hải sâm hay bông thùa tùy theo địa phương, là một loài nhuyễn thể sống chủ yếu ở khu vực bãi ngang thuộc vùng biển miền Trung. Khác biệt với bông thùa ở các tỉnh phía Bắc vốn giống sá sùng, rum biển miền Trung có kích thước lớn hơn và hình dáng đặc trưng hơn. Thân chúng bám sâu vào lòng cát, phình to ở giữa và thuôn nhỏ về hai đầu. Điểm nhấn ngoại hình của rum biển chính là phần miệng hình phễu với nhiều xúc tu xòe ra, trông như bộ râu giúp chúng dễ dàng tìm kiếm thức ăn dưới đáy biển.

Rum biển

Mùa hè, từ khoảng tháng 3 đến tháng 6 dương lịch, là thời điểm lý tưởng để khai thác rum biển. Tuy nhiên, việc đánh bắt loài sinh vật này không hề đơn giản. Ngư dân địa phương phải kiên nhẫn ngâm mình dưới nước hàng giờ đồng hồ để tìm kiếm, bởi rum biển có nhiều loại và sinh trưởng ở các độ sâu khác nhau. Những con rum sống sâu dưới đáy biển càng quý hiếm và có giá trị cao hơn. Thậm chí, khi sóng biển đánh dạt chúng lên bờ, người bắt cũng phải di chuyển thật nhẹ nhàng, tránh làm xáo động mặt nước, nếu không rum biển sẽ co rút và thụt sâu xuống cát. Kinh nghiệm của ngư dân mới có thể lấy được trọn vẹn cả thân và phần chân đế của chúng.

Trước đây, do đặc tính có nhiều chất nhầy và mùi tanh, rum biển ít được bà con sử dụng làm thức ăn vì tốn nhiều công sức chế biến. Tuy nhiên, với sự tìm tòi và sáng tạo trong ẩm thực, rum biển giờ đây đã trở thành một "món đặc sản" hút khách. Khi vào mùa, ngư dân vùng biển Nghệ An, Thanh Hóa lại tất bật đánh bắt rum để bán. Theo anh Lê Văn Thanh, chủ vựa hải sản Lê Gia tại TP Thanh Hóa, giá rum biển dao động từ 300.000 đến 400.000 đồng/kg.

Để loại bỏ chất nhờn và mùi tanh đặc trưng, rum biển sau khi bắt về phải trải qua quy trình sơ chế kỹ lưỡng. Chúng được ngâm nước ngọt khoảng 30 phút để xả mặn, sau đó trộn với trấu hoặc dùng giấm, chanh, muối để bóp và dùng dao cạo sạch nhớt. Sau khi rửa sạch, xẻ bụng, lọc bỏ nội tạng, rum biển được rửa lại lần nữa và trụng sơ qua nước sôi có pha gừng, sả để khử mùi tanh hiệu quả. Ngoài sử dụng tươi, người dân địa phương còn phơi khô rum biển để bảo quản và sử dụng quanh năm. Đối với rum khô, cần ngâm nước ấm nhiều giờ, thay nước thường xuyên cho đến khi rum mềm trở lại, sau đó bóc da, rửa sạch và trụng nước sôi trước khi chế biến.

Rum biển có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon như xào sả ớt, nấu canh chua lá vông vang… nhưng nổi bật và được yêu thích nhất là món rum biển om củ chuối. Món ăn này đòi hỏi sự tinh tế trong khâu chuẩn bị nguyên liệu. Củ chuối hột non được xắt nhỏ hoặc thái sợi, ngâm nước muối để giảm nhựa và chống thâm, sau đó luộc sơ để loại bỏ vị chát. Củ chuối đạt yêu cầu khi có màu trắng ngà, giòn như ngó sen và có vị ngọt nhẹ.

Công đoạn chế biến món om củ chuối bắt đầu bằng việc phi thơm hành với mỡ lợn (hoặc dầu ăn), cho củ chuối đã sơ chế vào xào. Thêm chút nước để om cho củ chuối mềm, sau đó cho rum biển vào, nêm nếm gia vị vừa ăn. Cuối cùng, thêm lá lốt, tía tô hoặc kinh giới thái nhỏ vào đảo đều rồi tắt bếp.

Món rum biển om củ chuối đã chinh phục cả những thực khách khó tính nhất bởi hương vị độc đáo. Anh Lâm Tùng, một du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ: "Món rum om củ chuối có độ giòn của các nguyên liệu, hòa quyện vị chua dịu của mẻ và vị cay của ớt, củ nén với hạt tiêu. Đặc biệt là thịt rum ăn giòn sần sật nhưng hơi nhơn nhớt bên ngoài. Con nào có trứng thì càng mọng, mềm, ăn béo ngậy. Nhờ được sơ chế khéo léo mà món ăn cũng không còn vị tanh của rum".

Rum biển, từ một sinh vật biển lạ lẫm, đã trở thành một đặc sản ẩm thực hấp dẫn của vùng biển miền Trung, mang đến những trải nghiệm vị giác khó quên cho bất kỳ ai có dịp thưởng thức.